Компьютеріңізді зиянды бағдарламалар мен вирустардан қорғаудың негізгі әдісі — антивирустық бағдарлама орнату. Егер сіз компьютерге жаңадан үйренуші болсаңыз, бұл процесті кезең-кезеңмен түсінікті түрде үйреніп алыңыз.
Антивирус дегеніміз — вирустарды анықтап, жоюға арналған арнайы бағдарлама. Ол компьютерді вирус шабуылдарынан, зиянды кодтардан және алаяқтардың әрекетінен сақтайды. Интернет арқылы ақпарат алмасу кезінде антивирустың болуы өте маңызды.
Антивирусты қалай таңдаймыз?
Компьютеріңізге антивирус орнатпас бұрын, сапалы бағдарламаны дұрыс таңдау қажет. Антивирус таңдауда бірнеше маңызды факторлар бар:
1. Танымалдық және сенімділік. Танымал антивирустық бағдарламалар: Kaspersky, Avast, ESET Nod32, AVG, Bitdefender және басқалары. Олар уақытпен тексерілген, сенімді компаниялардың өнімдері.
2. Компьютерге жеңіл болса. Кей антивирустардың талаптары жоғары болуы мүмкін. Егер компьютеріңіздің мүмкіндігі аз болса, AVG немесе Avast секілді жеңіл әрі тиімді нұсқаларын таңдаңыз.
3. Функциялары мен мүмкіндіктері. Көптеген заманауи антивирустық бағдарламаларда қосымша мүмкіндіктер бар: брандмауэр (firewall), спамға қарсы қорғаныс (anti-spam), ата-аналық бақылау (parental control) және интернет қауіпсіздігі модульдері.
Антивирус бағдарламасын қайдан аламыз?
Антивирус — ақылы және ақысыз (тегін) болуы мүмкін. Егер сіз үлкен компанияларда жұмыс істемесеңіз немесе кәсіби қажеттіліктеріңіз болмаса, тегін антивирус сіз үшін жеткілікті.
Тегін антивирустар мысалы:
— Avast Free Antivirus
— AVG AntiVirus Free
— Avira Free Security
— Microsoft Defender (Windows жүйесінде кіріктірілген)
Ақылы антивирустар әдетте қосымша мүмкіндіктер мен жоғары қауіпсіздік деңгейін ұсынады.
Антивирусты қалай орнатамыз (мысалы Avast)?
Төменде антивирусты орнату бойынша қарапайым әдісін көрсетейік. Мысал ретінде Avast Free Antivirus бағдарламасын аламыз:
1. Avast ресми сайтына (www.avast.com) кіреміз.
2. «Тегін жүктеу» (Free Download) батырмасын басып, орнату файлын компьютеріңізге жүктеңіз.
3. Көшірілген файлды тауып, оны екі рет шертіп іске қосыңыз. Экранда орнату терезесі пайда болады.
4. Орнату терезесінің нұсқауларын орындаңыз: тіл таңдау, лицензия шартымен келісу, орнату орнын көрсету және т.б.
5. Орнату аяқталған соң бағдарлама автоматты түрде жұмысын бастайды. сізге жүйелік сканерлеуді іске қосуға ұсынады. Бірінші сканерлеуден бас тартпай, толық тексергені дұрыс.
Антивирус орнатып болғаннан кейін нені білу керек?
Антивирусты орнату жеткіліксіз — оны үнемі дұрыс пайдалану керек:
— Базаны жүйелі түрде жаңартыңыз. Антивирустар зиянды бағдарламаларды анықтау үшін үнемі деректер базасын жаңартады. Әдетте, бағдарлама бұны өздігінен істейді, бірақ үнемі тексеріп тұрыңыз.
— Антивирусты толық режимде жиі (апта сайын болмаса айына бір рет) тексеруге ұсынамыз. Бұл вирустарды уақытында анықтауға мүмкіндік береді.
— Күдікті сайттарға кірмеңіз және белгісіз файлдарды жүктемеңіз. Антивирус 100% қорғауды қамтамасыз ете алмауы мүмкін, сондықтан өзіңіз де мұқият болыңыз.
Өмірден мысал:
Сіз интернеттен фильм немесе ойын іздеп отырсыз. Бір сайтта сол контент дайын тұр екендігін және тегін жүктей алатыныңыз жазылған. Сіз файлды компьютеріңізге көшірдіңіз. Бірақ жүктеу аяқталғаннан соң бірден ақаулықтар пайда болуы мүмкін: компьютердің жұмысы баяулауы немесе қосымша белгісіз бағдарламалардың пайда болуы. Дәл осындай жағдайлар anтивирустың маңыздылығын көрсетеді. Егер сіз антивирус орнатып, оны уақытында жаңартып жүрсеңіз, осындай кедергілерге душар болмас едіңіз.
Қосымша пайдалы кеңестер:
— Әрқашан бір ғана антивирус орнатыңыз. Бірнеше антивирус бір мезгілде орнатылса, компьютер өнімділігін төмендетіп, әрекеттерінде қақтығыстар тудырады.
— Лицензиясыз (қарақшылық) антивирустық бағдарламаны қолданбаңыз. Олар толық қорғамай, керісінше компьютеріңізге зиян тигізуі мүмкін.
— Антивирустық бағдарламаңыз жіберген ескертулерді мұқият оқып, уақытында тиісті шара қабылдаңыз.
Жоғарыда көрсетілген кеңестер мен түсініктерді қолдана отырып, компьютеріңізге оңай әрі жылдам антивирус орната аласыз. Компьютеріңіз қорғалған болса, деректеріңіз бен ақпараттарыңыздың да қауіпсіздік деңгейі жоғары сапада сақталады.