Желі параметрлерін баптау күнделікті тұрмыста жиі кездеседі. Интернет желісін дұрыс баптау арқылы жақсы байланыс орнатып, жылдам әрі қауіпсіз интернетті пайдалануға болады.
Алдымен, желі параметрлеріне кіруді түсінейік. Компьютерде желі параметрлерін ашудың қарапайым тәсілі:
— Windows жүйесінде «Пуск» мәзірін ашып, артынша «Параметрлер» → «Желі және интернет» деген бөлімге кіресіз.
— MacOS жүйесінде «Жүйелік параметрлер» → «Желі» мәзірін қолданасыз.
Интернет қосылымының екі негізгі түрі бар: сымды (Ethernet) және сымсыз (Wi-Fi). Әрбір түрге арналған баптаулар сәл өзгеше болады.
Wi-Fi желісін баптау жолдары:
1. Желі тізімінен керекті Wi-Fi желісін таңдап қосылу.
2. Пароль енгізу сұралса, дұрыс кілтті енгізіп, қосылу батырмасын басу.
3. Автоматты түрде қосылуы үшін «Желіге автоматты түрде қосылу» деген белгіні таңдауға болады.
Сымды желіні (Ethernet) баптағанда кабельді компьютеріңіздегі желі портына жалғаңыз. Көп жағдайда қосылыс автоматты түрде орнатылады. Бірақ кей кездері IP мекен-жайын немесе басқа параметрлерді қолмен енгізуге тура келеді.
IP мекен-жайларын баптау түрлері туралы қысқаша сипаттайық:
Желідегі әрбір құрылғының өзіне тән бірегей IP мекен-жайы болады. IP мекен-жайларын баптаудың екі әдісі бар:
1. Автоматты түрде IP алу (DHCP арқылы).
2. IP мекен-жайды қолмен орнату (Статикалық IP).
DHCP қолдансаңыз, сізге IP мекен-жай, DNS серверлері мен басқа параметрлер автоматты түрде беріледі. Орнатуы оңай әрі ыңғайлы әдіс.
Статикалық IP қажет болса, мысалы, үйде сервер немесе IP-камера орнатқанда, IP мекен-жайын қолмен енгізуге тура келеді. Мысалы, келесі параметрлермен IP орнатуға болады:
— IP мекен-жайы: 192.168.1.15
— Маска подсети (Subnet mask): 255.255.255.0
— Шлюз (Gateway): 192.168.1.1
— DNS сервер: 192.168.1.1 (немесе оператордың DNS-ы)
Бұл параметрлерді интернет-провайдеріңіз немесе маршрутизатор (роутер) баптауларынан білуге болады.
DNS серверлерін баптау не үшін қажет?
DNS сервері — интернеттегі домен атауларын IP мекен-жайға түрлендіретін сервер. DNS дұрыс істемесе, интернетке қосылыс болғанымен сайттар ашылмай қалады. DNS сервердің жалпыға танымал түрлері:
— Google DNS: 8.8.8.8 және 8.8.4.4
— Cloudflare DNS: 1.1.1.1 және 1.0.0.1
— OpenDNS: 208.67.222.222 және 208.67.220.220
DNS баптаулары ақаулықтарды шешуге әрі интернеттің жұмысын жақсартуға көмектеседі.
Желі қауіпсіздігін арттыру бойынша бірнеше кеңестер:
1. Wi-Fi паролін күшті әрі күрделі етіп орнатыңыз. Парольде әріптер, сандар және арнайы символдар болсын.
2. Маршрутизаторыңыздағы әкімші (admin) стандартты логин мен парольді өзгертіңіз.
3. Маршрутизатор бағдарламалық жасақтамасын (firmware) уақытылы жаңартып отырыңыз.
4. Қоғамдық Wi-Fi желісін пайдаланғанда маңызды ақпаратты жібермеуге тырысыңыз немесе VPN пайдаланыңыз.
Желі ақауларын анықтап шешудің қарапайым әдістері:
Желіде байланыс мәселесі туындаса, келесі әрекеттерді орындап көріңіз:
— Маршрутизаторды (Wi-Fi роутер) бірнеше минутқа өшіріп, қайта қосу.
— Құрылғыңыздың желілік адаптерін уақытша өшіріп, қайта қосу.
— Желідегі басқа құрылғылардың интернеті істеп тұрған-тұрмағанын тексеру арқылы мәселе қайда екенін анықтау.
Өмірлік мысал ретінде қарасақ, Айбек үйінде Wi-Fi роутерін орнатты. Бастапқыда интернет өте баяу немесе тұрақсыз болды. Ол мына әрекеттерді жасады:
— Маршрутизатор баптауларына кіріп Wi-Fi арнасын («Wi-Fi channel») автоматты режимнен басқа арнаға өзгертті. Бұл көршілермен болатын сигнал бөгеттерін азайтады.
— Google DNS параметрлерін қойды, сонан соң Wi-Fi желісі тұрақты әрі тез қосыла бастады.
Жоғарыда көрсетілген қарапайым қадамдарды орындаған соң көп жағдайда үйдегі немесе кеңседегі желі мәселелерін тез әрі оңай шешуге болады. Желі баптауының негізгі қадамдарын білу арқылы интернетті сенімді әрі ыңғайлы пайдаланасыз.