Компьютерді вирустардан сканерлеу — дербес компьютер қауіпсіздігін қамтамасыз етудің қажетті қадамы. Компьютер вирустары құрылғыңызға интернеттен жүктелетін файлдар, электронды хаттар, белгісіз веб-сайттар немесе USB флеш-жинақтағыштар арқылы енуі мүмкін. Мұндай вирустар компьютеріңіздің жұмысын баяулатып, жеке ақпараттарыңызды ұрлауы мүмкін.
Компьютерді вирустардан сканерлеу дегеніміз — арнайы антивирустық бағдарламалар көмегімен құрылғыңыздағы зиянды файлдарды анықтау және жою шаралары. Бұл процесті тез әрі оңай орындауға болады.
Компьютеріңізді сканерлеу қадамдары:
1. Антивирус орнатыңыз және жаңартыңыз
Егер компьютеріңізде әлі антивирус болмаса, сенімді антивирус бағдарламасын жүктеп, орнатыңыз. Тегін нұсқалардан мысалы: Avast Antivirus Free, Kaspersky Free немесе AVG Antivirus тегін версияларын қолдануға болады. Бағдарламаны орнатқан соң, міндетті түрде антивирустық базаларды жаңартыңыз. Бағдарламалық жасақтаманы үнемі жаңартып отыру вирустарды дұрыс анықтау үшін маңызды.
2. Толық сканерлеуді іске қосыңыз
Бағдарламаны ашып, «толық сканерлеу» (полное сканирование / full scan) режимін таңдаңыз. Бұл режимде антивирус барлық файлдарыңызды, программаларды және құрылғыдағы жасырын жерлерді тексеріп шығады. Толық тексеру әдетте біраз уақыт алады (15-60 минут немесе одан да көп уақыт компьютердегі файлдар санына байланысты). Сондықтан тексеру кезінде компьютермен жұмыс жасамаған дұрыс.
3. Вирус табылғанын анықтаңыз және жойыңыз
Тексеру аяқталғаннан кейін антивирус сізге вирус табылғаны туралы хабарлайды және оларды жоюға немесе карантинге орналастыруға кеңес береді. Таба алмайтын файлдарды карантинге орналастыру — қауіпсіз шешім. Өз бетіңізше файлдарды өшіруге тырыспаңыз, өйткені кейде жүйеге қажетті файлдар вирус жұқтырған болуы мүмкін. Мұндай жағдайда карантин әдісі пайдаланылады.
Сканерлеуді қанша уақытта жасау керек?
Компьютерді аптасына кемінде бір рет толық сканерлеп отыру ұсынылады. Егер сіз интернетті жиі пайдалансаңыз, файлдар мен бағдарламаларды жиі жүктейтін болсаңыз, онда аптасына екі рет немесе қажеттілікке қарай тексерулерді көбейтуге болады.
Антивирус бағдарламасын таңдау бойынша пайдалы кеңестер:
— Танымалдығы жоғары бағдарламаларды таңдаңыз (мысалы, Kaspersky, Avast, Bitdefender, Eset Nod32).
— Тегін нұсқалардың артықшылығы: үйдегі пайдаланушы үшін жеткілікті қорғаныс ұсынады.
— Бағдарламаны әрқашан ресми веб-сайтынан жүктеңіз. Белгісіз көздерден жүктелген файлдың өзі вирус жұқтырған болуы мүмкін.
— Антивируста автоматты жаңарту режимін қосып қойыңыз. Бұл сізге үнемі қолмен жаңартуды ойлап жүрмеуге мүмкіндік береді.
Компьютеріңіздегі белгілер вирустың барын көрсетеді ме? Мысалы:
— Компьютер жұмыс жылдамдығының кенеттен төмендеп кетуі;
— Сіз білмейтін бағдарламалардың пайда болуы;
— Байланыстарға өздігінен жіберілетін түсініксіз хабарламалар;
— Интернет ашқанда, үнемі қажетсіз жарнамалар шығуы;
— Компьютердің жиі қатып қалуы (зависание, зависнутый компьютер);
— Файлдардың белгісіз себеппен өшіп кетуі немесе бұғатталуы.
Осындай белгілер байқалса, компьютерді кідірмей толық сканерлеп шығарыңыз.
Вирустардан қорғаудың қосымша тәсілдері:
— Электронды поштадағы күмәнді хаттарды ашпай өте сақтықпен қараңыз.
— USB флеш-жинақтағыштарын қолданғанда алдымен антивируспен тексеріңіз.
— Әрдайым бағдарламаларды тек ресми, белгілі сайттардан жүктеңіз.
— Windows немесе басқа операциялық жүйенің жаңартуларын уақытылы орнатыңыз.
Өмірлік мысалмен қарастырар болсақ:
Айгүл электрондық поштасын қарап отырып, бейтаныс адресат жіберген хаттан қызықты көрінген файлды жүктеп алды. Нәтижесінде оның компьютері кенет баяу жұмыс істей бастады және кейінірек кейбір құжаттардың ашылмайтындығын байқап, маңызды ақпараттары жоғалды. Мұндай жағдайдан алдын ала сақтау үшін Айгүлге хат бойынша келген күмәнді файлдарды жүктемеуге және антивирус бағдарламасымен апта сайын тексеріп тұруға кеңес беріледі.
Компьютеріңізді тұрақты түрде вирустардан сканерлеу арқылы сіз жеке ақпараттарыңыз бен файлдарыңызды қауіпсіз сақтайсыз. Әрдайым қауіпсіздік ережелерін есте ұстаңыз және интернет кеңістігінде сақ болыңыз.