Компьютермен жұмыс істеп жүрген кезде файлдарыңызды тиімді сақтау және ортақ пайдалану үшін көбіне ZIP және RAR архив форматтары қолданылады. Архив жасау арқылы ақпарат көлемін азайтып, бірден бірнеше файлды бір архивке біріктіріп жіберуге болады. Ол әсіресе электронды поштамен жіберуде, интернет арқылы жүктеуде немесе компьютердегі орынды үнемдеуде пайдалы.
ZIP және RAR архивтері – деректерді сығымдап, файлдардың көлемін кішірейтетін форматтар. Бұлардың өзара айырмашылығы бар:
— ZIP – әмбебап, тегін, кез келген операциялық жүйеде (Windows, Linux, MacOS) қосымша бағдарламасыз ашылады.
— RAR – сығу деңгейі бойынша тиімдірек, файлдарды шағындауда көлемін едәуір кіші етеді. Бірақ оны пайдалану, ашу үшін арнайы архиваторлық бағдарлама (мысалы WinRAR, 7Zip) қажет.
ZIP және RAR архивтерін қалай жасайды?
Архив жасау үшін ең алдымен арнайы бағдарламаны компьютеріңізге орнатқаныңыз жөн. Кең таралған архивтік бағдарламалар:
1. WinRAR (ең танымал бағдарлама, ZIP және RAR архивтерін жасайды, ақылы, бірақ сынақ мерзімін ұзақ пайдалана бересіз).
2. 7Zip (ашық, тегін бағдарлама, ZIP архивтерін жасауға және кез-келген архивті ашуға мүмкіндік береді).
WinRAR бағдарламасымен архив жасау мысалы:
— Архив жасағыңыз келетін файлдарды (немесе папканы) белгілеңіз.
— Оларды тышқанның оң батырмасымен басып «Добавить в архив / Add to archive…» дегенді таңдайсыз.
— Ашылған терезеде архив форматын (ZIP немесе RAR) таңдап, архивтің атын жазып, «ОК» батырмасын басасыз.
Архив файлдарын қалай ашады?
ZIP және RAR архивтерін ашу үшін де WinRAR немесе 7Zip бағдарламасын қолданыңыз. Бұл бағдарламаны орнатқаннан кейін келесі қадамдар арқылы архивті аша аласыз:
— Архивті тышқанның оң батырмасымен шертіп, «Извлечь файлы…» немесе «Extract files…» батырмасын таңдаңыз.
— Ашылған терезеден файлдарды қай жерге сақтауды көрсетуге болады. Егер бірден осы жерде ашқыңыз келсе, «Извлечь здесь…» таңдайсыз.
Парольмен қорғалған архив жасау:
Архивті құру барысында құжаттарыңызды бөтен адамдар қарамауы үшін пароль қойсаңыз болады. Ол үшін «Добавить в архив» терезесінде «Установить пароль…» дегенді басып, қалаған пароліңізді енгізесіз.
Қандай файлдарды архивтеуге болмайды?
— Фотосурет пен сурет деректері (JPG, PNG және т.б.) архивтеу барысында көлемі айтарлықтай кішіреймейді, сондықтан мұндай файлдарға архив жасау орынсыз.
— Бейне және музыка файлдары (MP4, MP3) да жақсы сығылмайды, қосымша орынды үнемдемейді. Бұл жағдайда архив жасау ыңғайлы тек файлдарды топтастыру үшін пайдалы.
Архивке байланысты кеңестер:
1. Электронды пошта арқылы жіберетін болсаңыз, ZIP архивтерін пайдаланыңыз. Өйткені көптеген пошта қызметтері ZIP архивтерін оңай ашады.
2. Егер құжаттарыңыздың қауіпсіздігі маңызды болса, архивке күрделі құпия сөздер қойыңыз.
3. Үлкен көлемді ақпаратты бірнеше бөлікке бөлген архив жасаңыз. Ол үшін архив жасау параметрінде «Разделить на тома…» деген шектеуді қоюға болады (мысалы, 5 МБ, 10 МБ).
Өмірден нақты мысал:
Сіздің досыңыз электронды пошта арқылы таңдап алған 100 фотосуретті жіберуді сұрады. Барлық фотосуреттерді бөлек-бөлек тіркеп поштаға жіберсеңіз, өте көп уақыт кетеді, әрі файлдар шектелуі мүмкін. Оларды бір папкаға жинап, ZIP архив жасап алып, бір ғана файл арқылы тез әрі оңай жібере аласыз.
ZIP, RAR архивтері кез-келген қолданушы үшін ыңғайлы әрі қарапайым құрал болып табылады. Олар уақытты, сақтауды және деректер алмасуды жеңілдетеді. Осы мақаладағы қарапайым әрекеттерді орындап, сіз де мұндай архивтерді оңай жасап, аша аласыз.