Вирустар – көзіңізге көрінбейтін, өте кішкентай микроорганизмдер. Олар тұмау, суық тию, COVID-19 сияқты ауруларды тудырады. Вирустан қорғануды күнделікті әдетке айналдырсаңыз ғана, денсаулығыңызды жақсы сақтай аласыз.
Жеке гигиенаны мұқият сақтау
Вирустардан қорғанудың ең қарапайым әрі маңызды жолы — жеке тазалықты ұстану:
— Қолыңызды сабынмен жиі жуыңыз. Мәселен, дүкеннен келген сайын, тамақ ішер алдында және қоғамдық орындардан соң әрдайым қолды жуу керек.
— Сабын мен су қолжетімсіз болса, құрамында спирті бар антисептикті пайдаланыңыз.
— Қолыңызды бетіңізге, көз, мұрын және ауыз жанындағы жерлерге тигізбеңіз. Вирус көбінесе осы жолмен жұғады.
Иммунитетті көтерудің маңызы зор
Иммундық қабілеттің мықты болуы вирустармен күресте негізгі рөл атқарады. Иммунитетті қалай күшейтуге болады?
— Дұрыс тамақтаныңыз. Күн сайын жеміс-жидек, көкөніс және ақуызға бай тағамдарды көбірек тұтыныңыз.
— Сұйықтықты мол ішіңіз. Әсіресе, таза ауыз су мен жылы сусындар ішу пайдалы.
— Денені шынықтырумен айналысыңыз. Таңертеңгі жаттығулар, жаяу серуендеу, велосипед тебу – бұлардың барлық түрі ағзаңызды вирусқа қарсы дайындайды.
Маскалар мен қорғаныш құралдарын пайдалану
Адамдар көп жиналатын қоғамдық орындарға барған кезде маска киіңіз. Бұл вирус жұғу қауіпін айтарлықтай төмендетеді. Кәдімгі медициналық масканы әр 2-3 сағат сайын ауыстырып тұрыңыз.
— Масканы бетке дұрыс кию маңызды: мұрын мен ауызды толығымен жауып тұруы керек.
— Үйден шыққанда қалтаңызда қосымша бір-екі таза маска алып жүріңіз.
— Бір реттік маскаларды екі реттен артық пайдалануға болмайды.
Бөлмені таза ұстау және ауаны жиі жаңарту
Вирус адамнан адамға ауа арқылы тез таралады. Сондықтан бөлмеңізді үнемі желдетіп отырыңыз.
— Бөлмені күніне кем дегенде үш-төрт рет 10-15 минут желдету керек.
— Үйдегі үстел, есіктің тұтқалары, пульт және телефон секілді заттарды жиі сүртіп, зарарсыздандырыңыз.
— Аптасына бір рет ылғалды тазалау жасаңыз.
Әлеуметтік қашықтық – негізгі қорғаныс шараларының бірі
Вирустар адамнан адамға жақын қашықтықта оңай беріледі. Сол себептен көпшілік жерде адамдармен 1,5-2 метр арақашықтықта болыңыз.
— Мәселен, дүкенде касса кезінде немесе қоғамдық көлікте жақын тұрмау керек.
— Егер мүмкіндік болса, болмашы уақытта сауда жасаңыз немесе онлайн дүкендерді қолданыңыз.
— Қазір көп жұмыс түрлері қашықтан атқарылып жатыр, мүмкіндігінше осындай қызметтерді таңдаңыз.
Вакцинация жасаңыз
Кейбір қауіпті вирусты жұқтырудан вакцина арқылы тиімді қорғануға болады:
— Тұмауға қарсы жыл сайынғы екпе.
— Коронавирусқа қарсы вакцинация.
— Мерзімді екпелерді дер кезінде алу (мысалы, қызылшаға, полиомиелитке қарсы вакцинация).
Жоғарыда аталған шаралардың бірі – вакцинация вирустардың таралуын барынша азайтады.
Стресті азайту және жеткілікті ұйқы
Ұрысып-керісу, шаршау, ұйқының жетіспеуі – ағзаңыздың иммундық қабілетін төмендетеді. Өз денсаулығыңызға қамқор болыңыз:
— Күнделікті 7-9 сағат ұйықтауды әдетке айналдырыңыз.
— Жүйкеге түсетін салмақты азайтуға тырысыңыз. Хоббимен айналысып, кітап оқып, табиғатпен араласып демалыңыз.
— Тыныштандыратын шөп шайларын ішіңіз (жалбыз, түймедақ шайы секілді).
Өмірлік мысал келтірсек: Айгүл – жас мұғалім. Мектепте балалармен күнде жұмыс істейді. Ол сыныптағы терезені үзілістерде ашып, балаларға қол жууға үйретіп қойды. Кейде оқушылармен далада сабақты өткізіп, таза ауамен демалады. Осылай жеке бастың тазалығы, таза ауа және вирустардан қорғау әдеттерін мектепте балалардың арасында қалыптастырып келеді. Нәтижесінде Айгүл мен оның оқушылары жылда жасалатын профилактикалар мен қарапайым кеңестердің арқасында аурулармен аз ауырады.
Осы қарапайым кеңестерді орындасаңыз, сіз де өзіңізді және айналаңыздағы адамдарды вирустардан сақтай аласыз. Денсаулығыңызды қорғау өз қолыңызда екенін ұмытпаңыз.