Компьютер мен интернеттің айырмашылығын түсіну үшін, алдымен осы екі ұғымды жеке-жеке қарастырайық.
Компьютер дегеніміз не?
Компьютер — ақпаратты өңдейтін электронды құрылғы. Ол әртүрлі операцияларды орындай алады: мәтін жазу, сурет сызу, видео көру, ойын ойнау. Компьютердің басты компоненттері:
— Процессор (мәліметтерді өңдейтін «миы»)
— Оперативтік жады (уақытша ақпарат сақтау орны)
— Қатты диск (ақпаратты ұзақ мерзімге сақтау орны)
— Пернетақта мен тышқан секілді енгізу құралдары
— Монитор, принтер секілді шығару құралдары
Қарапайым тілмен айтсақ, компьютер — сіз жұмыс істейтін немесе оқитын үстел, ал оның ішіндегі файлдар мен бағдарламалар — осы үстелдің үстіндегі заттар сияқты.
Интернет дегеніміз не?
Интернет болса — бүкіл әлем бойынша компьютерлер мен серверлерді байланыстыратын үлкен ғаламдық желі. Интернет арқылы ақпарат алмасамыз, басқа адамдармен хабарласамыз, жаңалықтар оқимыз, онлайн видеолар көре аламыз.
Мысалы, Instagram, WhatsApp, Google немесе Youtube сияқты қызметтер интернеттің көмегімен жұмыс жасайды. Яғни, интернет — сіздің компьютеріңізді басқа компьютерлермен байланыстыратын «ірі жол» сияқты.
Компьютер мен интернеттің негізгі айырмашылықтары қандай?
1. Құрылымдық айырмашылық:
— Компьютер — бұл нақты физикалық құрылғы.
— Интернет — бұл физикалық құрылғы емес, ол жаһандық желі. Компьютерлер бір-бірімен қосылған кезде ғана интернет құрылады.
2. Қызметі бойынша айырмашылық:
— Компьютер ақпаратты өңдеу, сақтау және көрсетумен айналысады.
— Интернет ақпаратты басқа жердегі серверлерден сұрап және компьютерлер арасында ақпарат алмасуды қамтамасыз етеді.
3. Орналасуы бойынша айырмашылық:
— Компьютер сіздің үйіңізде немесе кеңсеңізде орналасады.
— Интернет нақты бір «мекенжайы» жоқ: ол әлем бойынша таралған үлкен инфрақұрылым болып табылады.
Қарапайым мысал арқылы түсіндірейік:
Егер сізде кино көру үшін файл компьютеріңізде (мысалы, жұмыс үстелінде) болса, оны көре аласыз. Мұнда интернеттің қажеті жоқ. Бірақ дәл сол фильмді онлайн көргіңіз келсе (мысалы, Youtube, Netflix арқылы), онда сіздің компьютеріңіз интернетке қосылуы тиіс.
Компьютер бар, интернет жоқ болса, не істей аламын?
Егер компьютеріңіз бар, бірақ интернет қосылмаса, келесі әрекеттерді істеуге болады:
— Мәтін теру және түзету (Word, Excel)
— Компьютерде сақталған фильмдер мен музыканы тыңдау
— Офлайн ойындар ойнау (шахмат, пазл, карточка ойындары)
— Фотосуреттер мен бейнелерді өңдеу
— Бағдарламалау немесе дизайнмен айналысу
Ал интернет бар, компьютер жоқ болса ше?
Қазір интернетті тек компьютерде емес, смартфондарда, планшеттерде және т.б. құрылғыларда да пайдалануға болады. Бұл ретте сіз тек интернетке қосылған жағдайда мына қызметтермен шектелесіз:
— Әлеуметтік желілерде контактілермен қарым-қатынас жасау (Instagram, Facebook, Telegram, WhatsApp)
— Жаңалықтар оқу, ауа райын қарау, онлайн тауар сатып алу
— Онлайн фильмдер көру және музыка тыңдау (Youtube, Netflix, Spotify)
— Cloud (бұлтты) сервистер арқылы ақпарат сақтап, бөлісу (Google Drive, Yandex Disk)
Жаңадан үйреніп жүрген адамға пайдалы кеңестер:
Егер сіз компьютер мен интернетті енді ғана пайдалана бастасаңыз, төмендегі қарапайым ұсыныстарды есте ұстаңыз:
— Компьютеріңізді қорғаңыз: Жақсы антивирус орнатыңыз, белгісіз сілтемені баспауға тырысыңыз.
— Интернетте жеке мәліметтеріңізді қорғаңыз: Парольдеріңізді ешкіммен бөліспеңіз. Бұқаралық Wi-Fi желілерінде қаржы операцияларын, төлем жасауды болдырмаңыз.
— Ақпараттың сапасын тексеріңіз: Интернет үлкен ақпарат көзі болғанымен, жалған хабарлар да көп кездеседі. Сенімді дереккөздеріне жүгініңіз.
Күнделікті өмірден мысалдар:
Компьютер мен интернеттің бір-біріне байланысы күнделікті өмірден көрініс табады:
— Студент үй тапсырмасын компьютерде жазып болып, дайын жұмысын мұғалімге жіберу үшін интернетті қолданады.
— Қызметкер компьютерде Excel бағдарламасында есеп жасайды. Ал нәтижесін басшысына e-mail арқылы (интернет көмегімен) жібереді.
— Әже немересімен бейнеқоңырау арқылы сөйлесу үшін интернетке қосылған смартфонды қолданады (бұл жерде смартфон да шағын компьютердің түрі).
Осыдан көріп тұрғанымыздай, компьютер де, интернет те бүгінгі күннің маңызды бөлігі болып табылады. Бірақ олардың әрқайсысының өзіне тән қызметі мен мүмкіндіктері бар екенін түсінген жөн.