Компьютермен жұмыс жасау кезінде қауіпсіздік талаптарын дұрыс сақтау керек. Бұл тек компьютеріңіздің емес, денсаулығыңыз бен жеке мәліметіңіздің қорғалуына әсер етеді.
Жұмыс орнын дұрыс ұйымдастыру маңызды. Орныңыздың биіктігі дұрыс, орындығыңыз ыңғайлы және монитор көзіңізден кемінде 50-60 см қашықтықта болуы керек. Компьютер экранның биіктігі көзіңізбен бірдей немесе аздап төмен орналасқаны жақсы.
Компьютер алдында ұзақ уақыт отырғанда, әр 40-50 минут сайын үзіліс жасап тұрыңыз. Кішкене серуендеуге, созылу жаттығуларын орындауға немесе көзді арнайы гимнастикамен жаттықтыруға болады. Мысалы, терезеге қарап 20 секунд алысқа көз жіберіп, одан кейін қайта жақынға қарауды бірнеше рет қайталаңыз.
Көзге түсетін ауыртпалықты азайту үшін экран жарықтығын дұрыс орнату өте маңызды. Бөлме жарығына сай, жарқындық деңгейін қалыпты деңгейде ұстаңыз. Арнайы қорғаныс көзілдірігін пайдалануға да кеңес береміз.
Компьютерді дұрыс пайдалану кезінде ең көп кездесетін мәселе — физикалық қауіпсіздіктің бұзылуы. Ұзақ отырған кезде арқа, мойын, қол ауыруы мүмкін. Бұны болдырмау үшін келесі әрекеттерді жасау керек:
— Арқаңызды тік ұстап, орындыққа толықтай сүйеніп отырыңыз.
— Білектеріңіз компьютер үстелінің бетіне бос тиіп тұрсын.
— Аяғыңыз еденде тегіс орналасуы қажет. Аяқтарыңызды айқастырып отырудан аулақ болыңыз.
— Жұмыс үстелінде тышқанды пайдалану кезінде білегіңіз түзу болуы керек. Тінтуірді қатты қыспай, жеңіл қозғалыңыз.
Компьютердегі жеке ақпаратты қорғау да компьютер қауіпсіздігіне жатады. Төмендегі кеңестерді есте сақтаңыз:
— Күшті құпия сөздерді (әріп, сан және арнайы белгілерден тұратын) қолданыңыз.
— Құпия сөздерді компьютердің өзінде жазып сақтамаңыз, арнайы пароль басқару бағдарламаларын пайдаланыңыз.
— Компьютеріңізде үнемі антивирус бағдарламасын жаңартып отырыңыз.
— Белгісіз адамдардан келген файлдарды ашпаңыз, әсіресе электронды поштамен, әлеуметтік желі арқылы келген белгісіз сілтемелерге өтпеңіз.
Мысалы, сізге біреу әлеуметтік желіде таныс болып, белгісіз сайтқа кіруге шақырады. Бұл жағдайда сіздің қоғамдық желілердегі аккаунтыңыз немесе компьютеріңіз вирустар мен зиянды бағдарламалардан зардап шегуі мүмкін. Сондықтан сілтемелерді ашпас бұрын абай болыңыз, жіберушімен шын мәнінде таныс екеніңізге көз жеткізіңіз.
Интернетте қауіпсіз болудың тағы бір шарты – сенімділігі күмәнді немесе қорғалмаған сайттарға құпия ақпарат енгізбеу. Әсіресе банк карталарының ақпаратын немесе жеке мәліметтеріңізді енгізетін кезде сайт мекенжайының (URL) басында «https» бар екеніне және кілт белгішесі тұрғанына көз жеткізіңіз.
Балалар үшін де компьютермен жұмыс жасауда қауіпсіздік ережелері маңызды. Балаңыздың компьютер алдында отыру уақытын шектеңіз. Оған арнап арнайы бақылау бағдарлама орнатыңыз, олар арқылы бала қандай сайттарға кіретінін тексере аласыз.
Компьютеріңізді сыртқы факторлардан қорғауды ұмытпаңыз:
— Компьютерді тікелей күн сәулесі түсетін жерге қоймаңыз.
— Шаң мен кірден жүйелі түрде тазалап – компьютер бөлшектерін, әсіресе процессорды плата үстіндегі шаң мен кірлерден уақытында тазалап тұрыңыз.
— Су немесе басқа сұйықтық компьютерге түспейтін орынға орналастырыңыз.
Компьютер жабдықтарының қауіпсіздігі туралы тағы бір мысал: Найзағай кезінде міндетті түрде компьютеріңізді электр торабынан ажырату керек. Бұл құрал-жабдықтың істен шығуынан қорғайды.
Осы қарапайым әрі тиімді қауіпсіздік шараларын орындау арқылы сіз компьютермен жұмысыңызды ыңғайлы әрі сенімді етесіз. Осының бәрі сізге әрі компьютеріңізге қауіпсіз орта қалыптастырады және денсаулығыңызды сақтайды.