Компьютермен жұмыс істеу мәдениеті – бүгінгі технология дәуіріндегі маңызды дағдылардың бірі. Өзіңіздің компьютеріңізді дұрыс әрі қауіпсіз қолдану, сандық ортада өзіңізді әдепті ұстау – кез келген пайдаланушы үшін қажет білім. Бұл үшін келесі қарапайым, бірақ маңызды ережелерді үйреніп алған жөн.
Компьютер алдына дұрыс отыру маңызды:
— монитормен көз арасындағы қашықтық 50-70 см болуы керек;
— экранның жоғарғы шеті көз деңгейінде немесе сәл төмен орналасып, бас пен көзді шаршатпауы керек;
— жұмыс істегенде арқаны түзу ұстап, орындыққа толық сүйеніп отырыңыз;
— аяқтарыңызды жерде немесе арнайы тұғырда ұстаңыз, бұл аяқ пен белдің шаршамауына көмектеседі.
Компьютерлік техникамен жұмыс кезінде әрбір екі сағат сайын 10-15 минуттық үзіліс жасау маңызды. Оған қоса әрбір сағат сайын монитордан 2-3 минутқа көзді тынықтырып, алыстағы заттарға қараңыз.
Пернетақтамен жұмыс істеу ережелері:
— Пернелерді қатты баспай, жеңіл әрі еркін басыңыз.
— Саусақтарыңызды артық бүкпеңіз, қолдар табиғи қалыпта болғаны абзал.
— Қолыңызды пернетақта үстінде қиналмай, босаңқы ұстаңыз.
— Пернетақтаға сұйықтық немесе тамақ төгіліп кетуден сақтаныңыз.
Жұмыс орнындағы тәртіп пен тазалық – компьютермен жұмыс істеу мәдениетінің басты талабы. Компьютердің үстінде шаң немесе қоқыс жиналмағанына көз жеткізіңіз. Монитор экраны мен пернетақтаны аптасына кем дегенде бір рет арнайы құралдар арқылы сүртіп отырған жөн. Таза орта сіздің қабілетіңізге және көңіл-күйіңізге жағымды әсер етеді.
Сандық ортада қарым-қатынас немесе онлайн коммуникацияны дұрыс жүргізу де компьютер мәдениетіне кіреді. Этикалық қағидаларды ұмытпау:
— Электрондық пошта арқылы хабарласқанда, әрдайым сәлемдесу мен қоштасуды жазу керек.
— Қысқарған сөздерді, әсіресе ресми хаттарда пайдаланбаған дұрыс.
— Әлеуметтік желіде немесе чаттарда дөрекі, жағымсыз сөз айтудан аулақ болыңыз. Есте сақтаңыз — сіздің жазбаларыңыз сіз туралы ақпарат береді.
— Онлайн жиналыстар мен бейнебайланыс кезінде микрофон мен камераның дұрыс жұмыс істейтініне және арттағы фонның жинақы екеніне көз жеткізіңіз.
Электрондық пошта мәдениетіне қысқа мысал келтірейік:
✅ Дұрыс: «Қайырлы күн! Құрметті Айдар мырза, өтінімді қарағаныңыз үшін алғыс білдіремін. Қосымша сұрақ туындаса, хабарласыңыз. Құрметпен, Ербол Нұрланұлы.»
❌ Қате: «Сәлем, қарашы тез өтінімді, күтемін!»
Әлеуметтік желілерді дұрыс қолдану да маңызды. Әріптеспен, ұстазбен немесе басқа адамдармен әлеуметтік желілерде байланыс орнатқанда өрескел сөздерден, даудан аулақ болыңыз, жеке ақпаратты құрметтеңіз.
Интернет қауіпсіздігі туралы естен шығармаңыз:
— Таныс емес сайттарға күмәнді сілтемелер арқылы өтпеңіз.
— Парольдеріңізді үнемі жаңартып, ешкіммен бөліспеңіз.
— Антивирустық бағдарламаларды орнатыңыз және оларды жаңартып отырыңыз.
— Бағдарламаны компьютерге орнатпас бұрын, сенімді көздерден жүктелгеніне көз жеткізіңіз.
Жеке мәліметтеріңізді сақтау мен қорғау — компьютерлік мәдениеттің ажырамас бөлігі. Өзіңіздің және басқалардың деректеріне құрметпен қарап, ешқашан бөтен адамдардың ақпаратына заңсыз кірмеу керек.
Компьютермен жұмыс істеу мәдениетін меңгерген адам өз жұмысын ұтымды және қауіпсіз ұйымдастырады. Бұл мәдениетті үйрену арқылы, сіз өзіңіздің жеке дамуыңызға зор үлес қосасыз. Сондықтан жоғарыда аталған қарапайым ережелерді күнделікті жұмысыңызда қолданыңыз және басқаларға да үйретіңіз.