Компьютерде фондық бағдарламаларды бақылау дегеніміз — компьютер қосылған кезде автоматты түрде іске қосылатын, артқы планда көрінбей жұмыс істейтін бағдарламаларды бақылау және басқару әрекеті. Компьютердің жылдамдығы мен өнімділігін сақтау үшін фондық бағдарламаларды үнемі тексеріп, артықтарын өшіріп отыру маңызды.
Неліктен фондық бағдарламаларды бақылау қажет?
Фондық бағдарламалар компьютер жүктелуімен бірге қосылып, пайдаланушының назарын аудармай жұмыс істей береді. Бірақ олардың көп болуы компьютеріңізді тежей бастайды. Компьютердегі фондық бағдарламаларды тексеріп, қажетсіздерін өшіру арқылы мына артықшылықтарға ие боласыз:
— Компьютер жылдам әрі жеңіл жұмыс істейді.
— Компьютер ресурстары аз жұмсалады.
— Жүйенің жүктелуі жылдамдайды.
— Интернет трафигі үнемделеді.
— Батарея қуаты ұзағырақ сақталады (егер ноутбук қолдансаңыз).
Фондық бағдарламаларды бақылау мен тексеруді қалай бастауға болады?
Windows жүйесінде фондық бағдарламаларды қарапайым әдістермен көруге және басқаруға болады. Мына тәсілдерді қолданып көріңіз:
1. Тапсырмалар диспетчерін (Диспетчер задач) пайдалану
Windows жүйесіндегі ең оңай әрі жылдам тәсілдің бірі — «Диспетчер задач» арқылы бақылау. Ол үшін:
— «Ctrl + Shift + Esc» пернелерін бірдей басып, диспетчерді ашасыз.
— Ашылған терезеде «Автозагрузка» бөліміне өтіп, онда автоматты түрде қосылатын бағдарламалар тізімін көре аласыз.
— Мұнда әр бағдарламаның компьютерге қаншалықты әсер ететіні туралы ақпарат беріледі. Әсері көп болған қажетсіз бағдарламаны таңдап, «Өшіру» батырмасын басу керек.
Осы қарапайым әрекеттің арқасында компьютер жүктелу уақыты айтарлықтай қысқарады.
2. Параметрлер мәзірі арқылы басқару (Windows 10, 11 үшін)
Windows 10 және 11 жүйелерінде арнайы параметрлер мәзірінен фондық қосымшаларды басқаруға болады:
— «Пуск» батырмасын басу арқылы «Параметры» («Settings») мәзіріне кіресіз.
— «Конфиденциальность» («Privacy») мәзірін ашасыз, содан соң бүйірлік ішкі мәзірден «Фоновые приложения» («Background apps») деген жазуды табасыз.
— Мұнда фондықта жұмыс істейтін қосымшаларды көріп, артықтарын өшіре аласыз.
3. Арнайы бағдарламаларды пайдалану
Кей жағдайларда фондық бағдарламаларды бақылаудың үшінші тараптық бағдарламаларын пайдалану да мүмкін. Мысалы:
— CCleaner
— Autoruns
— Process Explorer
Бұл бағдарламалар стандартты құралдардан гөрі терең талдау мен нақты ақпараттар береді. Қандай қосымша, қандай сервис компьютер ресурстарын көп қолданатынын оңай бақылап, басқара аласыз.
Фондық бағдарламаларды өшірген кезде нені есте сақтау қажет?
Кез келген фондық бағдарламаны немесе процесті өшірер алдында оның маңыздылығын тексеріңіз. Кейбір қызметтік бағдарламаларды кездейсоқ өшіру компьютер жұмысына кері әсерін тигізіп, аяқасты қайта іске қосылуына не тұрақсыз жұмыс істеуіне әкелуі мүмкін.
Қауіпсіз өшіруге болатын фондық бағдарламаларды мысал ретінде атап өтсек:
— Skype, Zoom сияқты мессенджерлер (тек қажет кезде іске қоссаңыз жеткілікті).
— Torrent-клиенттер (uTorrent).
— Қосымша браузер аяқталмаған процестері немесе браузерлердің кейбір кеңейтулері.
— Әртүрлі ойын платформалары (Steam, Origin және т.б.).
Ал мүлде өшіруге болмайтын немесе аса мұқият болуды қажет ететін бағдарламалар:
— Антивирус жүйелері мен қауіпсіздік утилиталары.
— Дыбыс не видеокарта драйверлерінің қосымшалары.
— Windows жүйелік процестері.
Фондық қосымшаларды тиімді басқаруға арналған пайдалы кеңестер:
— Және бір маңызды кеңес: жаңа бағдарламаларды орнатар кезде «автоматты түрде қосылу» деген белгіні алып тастаңыз.
— Фондық бағдарламаларды басқаруды әдетке айналдырыңыз. Айына бір рет тексеріп, тазалап тұру компьютеріңіздің өнімділігін сақтауға үлкен септігін тигізеді.
— Компьютерге белгісіз бағдарламаларды орнатудан аулақ болыңыз, себебі олар автоматты түрде фондық процестерді іске қосып, операциялық жүйеге қосымша жүктеме жасайды.
Компьютерді тиімді әрі қауіпсіз пайдаланғыңыз келсе, фондық бағдарламаларды бақылауды міндетті түрде үйреніп, әдетіңізге айналдырыңыз. Осы практикалық білім сіздің компьютеріңізді үнемі шапшаң әрі тұрақты жұмыс істейтін күйде ұстап тұруға көмектеседі.