Компьютерде сөздік бағдарламалар — кез келген мәтінмен жұмыс істейтін адамның басты көмекшісі. Олар сөздің мағынасын түсінуге, тіл үйренуге, аударма жасауға және қате болдырмауға көмектеседі.
Компьютерде қолдануға ыңғайлы бірнеше танымал сөздік бағдарламалар бар:
1. Lingvo Dictionary
2. Google Translate
3. Qazaqsha Dictionary
4. Oxford Dictionary
5. Multitran Dictionary
6. Яндекс аудармашы
Сөздік бағдарламалардың негізгі түрлері:
— Аудармалы сөздік (бір тілден екінші тілге аудару үшін)
— Түсіндірме сөздік (сөздің мағынасын түсіндіретін)
— Терминологиялық сөздік (арнайы терминдерге арналған)
— Орфографиялық сөздік (сөздердің дұрыс жазылуын тексеретін және ұсынатын)
Аудармалы сөздіктің мысалы ретінде Google Translate бағдарламасын келтіруге болады. Бұл бағдарламаны көптеген адамдар күнделікті қолданып жүр. Ол бір уақытта бірнеше тілге еркін аударады және сөйлем, тіпті мәтіннің мағынасын бере алады.
Компьютерде сөздік бағдарламаны қолдану өте оңай:
1. Алдымен қажетті бағдарламаны немесе қосымшаны орнатып алыңыз.
2. Бағдарламадағы іздеу жолына іздеген сөзіңізді теріңіз.
3. Бірнеше секунд ішінде сөздің аудармасы немесе түсіндірмесі экранда шығады.
Мысалы, Lingvo Dictionary бағдарламасын жүктеген қолданушы іздеу жолағына «computer» деп терсе, бірден оның қазақша «компьютер» деген мағынасы шығады. Сонымен бірге сөздің ағылшын тіліндегі мағынасы, синонимдері мен мысал сөйлемдері де көрсетіледі.
Терминологиялық сөздіктер кәсіби салада жұмыс істейтін адамдар үшін өте маңызды. Мысалы, медицина немесе IT саласында сізге кәсіби терминдердің нақты мағынасын білгіңіз келсе, Multitran Dictionary атты бағдарламаны қолдануға болады. Ол нақты ғылымдар мен техникалық терминдерге бағытталған.
Орфографиялық сөздіктер мәтінде жіберілген грамматикалық және орфографиялық қателерді тез арада түзетуге мүмкіндік береді. Word, Google Docs сияқты мәтіндік редакторларда орфографиялық сөздіктер кіріктірілген күйде болады. Олар автоматты түрде қате жазылған сөздерді белгілеп, дұрыс нұсқаларын ұсынады. Бұл сіздің грамматикалық сауатты болуыңызға ықпал етеді.
Компьютерде сөздік бағдарламаларды қолданудың артықшылықтары:
— Уақыт үнемділігі (кітапты ашып, беттен бетке іздеп отырудың қажеті жоқ)
— Бірнеше тілде қатар аудару мүмкіндігі
— Сөздердің нақты, жан-жақты түсіндірмелері
— Тіл үйренуде жаңадан үйренушілерге көмектеседі
— Орфографиялық қателерді жедел түзету және алдын алу.
Қазақ тілді қолданушылар үшін көптеген сөздік бағдарламалар бар. Соның бірі — Qazaqsha Dictionary. Мұнда қазақ тіліндегі сөздердің мағынасы түсінікті ашылып, күнделікті қолданысқа болатын мысалдары келтіріледі.
Күнделікті өмірде қолдану мысалы:
Студент емтиханға дайындалып отыр делік. Ол ағылшын тілінде ақпарат тауып, сол сөздердің аудармасын тез білуі керек. Сол кезде студент Google Translate немесе Lingvo Dictionary бағдарламасына кіріп, белгісіз сөздердің мағынасын бірден анықтап, уақытын үнемдейді және қажет материалды жақсы түсінеді.
Ең тиімді нәтижеге жету үшін келесі кеңестерге назар аударыңыз:
— Сіздің компьютеріңізге орнатқан сөздік үнемі жаңарып тұрғаны маңызды, сол кезде ең жаңа сөздер мен терминдерді табасыз.
— Сөздің мағынасын іздеу кезінде тек бір ғана аудармаға қарамай, мағынаның кең, бірнеше нұсқадағы аудармасын тексеріп шығыңыз.
— Егер сөйлемдер мен сөз тіркестерін дәл аударғыңыз келсе, түсіндірме мысал сөйлемдерге де назар салыңыз.
Сонымен қатар, түрлі тақырыптық оффлайн сөздіктерді компьютерге жүктеп, интернетсіз жағдайда да қолдануға болады. Мысалы, ABBYY Lingvo бағдарламасының ішінде қазақша, орысша және ағылшынша сөздіктер жинағын жүктеп алып, кез келген жерде қолданыңыз.
Жаңадан үйренушілер үшін сөздік бағдарламаларын игеру қиын емес. Интерфейсі қарапайым, іздеу жүйелері тиімді, нәтижелер көрнекі әрі түсінікті. Осы бағдарламаларды күнделікті оқу мен жұмыс процесіне енгізген адам, сөздерді тез түсініп, тіл үйренуде және мәтін жазуда өз мақсатына жедел жетеді.